My Liantis

Arbeidsongeschikt als zelfstandige: waar heb ik recht op?

Iedereen kan ziek worden of een ongeval hebben. Voor een zelfstandige heeft dit echter een andere impact dan voor een loontrekkende. Gelukkig kan je  op de nodige sociale bescherming rekenen. Hieronder geven we je een overzicht van wat je moet doen en waarop je recht hebt in geval van arbeidsongeschiktheid.

Wat is arbeidsongeschiktheid?

Als je ziek bent of een ongeval hebt gehad waardoor je jouw beroep niet kan uitoefenen, ben je arbeidsongeschikt. Het kan zowel over lichamelijke letsels gaan, zoals een zware operatie, als over psychische letsels, zoals een burnout of een depressie.

Wie heeft recht op arbeidsongeschiktheidsuitkering?

Vanaf de vijftiende dag van je arbeidsongeschiktheid kan je als zelfstandige aanspraak maken op een ziekte-uitkering. Voorwaarden hiervoor zijn dat je sociale bijdragen betaald zijn en je ziekenfonds je arbeidsongeschiktheid erkent.

Je ziekenfonds zal nakijken of de bijdragen van het tweede en derde kwartaal voorafgaand aan de start van je arbeidsongeschiktheid betaald zijn. Wanneer de periode van arbeidsongeschiktheid begint in de tweede of derde maand van het kwartaal, moet je ervoor zorgen dat ook de bijdrage van dat kwartaal betaald is.

Voorbeeld Patrick heeft een bloeiend schildersbedrijfje. Tijdens een partijtje voetbal met vrienden op 1 maart breekt hij echter zijn pols. Om aanspraak te maken op een ziekte-uitkering, moet Patrick in orde zijn met zijn sociale bijdragen van het tweede en derde kwartaal van vorig jaar. Aangezien zijn ongeval in de derde maand van het lopende kwartaal gebeurde, zal het ziekenfonds van Patrick ook nagaan of hij zijn bijdrage voor het eerste kwartaal van dit jaar betaalde.

Tip! In de praktijk laat het ziekenfonds ook toe dat de twee kwartalen onmiddellijk voorafgaand aan het kwartaal waarin de arbeidsongeschiktheid aanving, betaald zijn. Heb je openstaande bedragen? Vraag dan bij je ziekenfonds na welke kwartaalbijdragen je prioriteit moet geven.

Hoeveel bedraagt de arbeidsongeschiktheidsuitkering voor zelfstandigen?

Het bedrag van je uitkering bij arbeidsongeschiktheid hang af van je gezinssituatie:

  • Met gezinslast: 59,85 euro per dag
  • Alleenstaande: 47,89 euro per dag
  • Samenwonend: 33,47 euro per dag

Ook de zaterdag wordt als een vergoedbare dag beschouwd. Per week kan je dus aanspraak maken op zes uitkeringen.

Voorbeeld Patrick is in totaal vier weken buiten strijd als gevolg van zijn polsbreuk. Vanaf week drie heeft hij recht op een uitkering. Als alleenstaande krijgt Patrick 47,89 euro per dag. De totale uitkering die Patrick ontvangt, bedraagt 574,68 euro (12 x 47,89 euro).

Moet je sociale bijdragen blijven betalen als je arbeidsongeschikt bent?

In principe moet je ook als je arbeidsongeschikt bent je sociale bijdragen blijven doorbetalen.

Als je jouw beroepsactiviteit volledig stopzet, kan je echter een gelijkstelling wegens ziekte aanvragen bij je sociaal verzekeringsfonds. Dan moet je geen sociale bijdragen meer betalen, maar behoud je wel al je sociale rechten. Hier zijn wel een aantal voorwaarden aan verbonden:

  • Je arbeidsongeschiktheid is erkend door je ziekenfonds.
  • Bij aanvang van je gelijkstelling ben je al minstens een kwartaal zelfstandige en je bent in regel met je bijdragebetaling van het kwartaal voorafgaand aan je gelijkstelling.
  • Je hebt je zelfstandige activiteit stopgezet.

Als je arbeidsongeschiktheid begint in de eerste maand van het kwartaal, heb je onmiddellijk recht op de gelijkstelling. Als de arbeidsongeschiktheid begint in de tweede maand van het kwartaal heb je recht vanaf het begin van het volgende kwartaal. Als je na een periode van gelijkstelling hervat in de loop de laatste maand van een kwartaal, ben je voor dat kwartaal geen sociale bijdrage verschuldigd.

Voorbeeld De arbeidsongeschiktheid van Monique wordt erkend vanaf 15 april. Diezelfde dag zet ze haar beroepsactiviteiten volledig stop. Monique komt in aanmerking voor een gelijkstelling vanaf 1 april. Op 15 juni gaat ze opnieuw aan de slag. Ze heeft dus recht op een kwartaal gelijkstelling wegens ziekte.

Werken en je uitkering arbeidsongeschiktheid behouden, kan dat?

Ja, mits je ziekenfonds akkoord gaat. Neem hiervoor contact op met je ziekenfonds zodat je dit kan bespreken met de adviserend geneesheer. Let wel op: wanneer je werkt tijdens je arbeidsongeschiktheid, betaal je altijd sociale bijdragen. Je kan namelijk geen gelijkstelling wegens ziekte meer genieten.

Is er een tegemoetkoming voor hulp van derden?

Als je bepaalde taken in je dagelijkse leven niet meer kan uitvoeren, kan je een forfaitaire tegemoetkoming voor hulp van derden aanvragen. Dit is een bijslag die je ziekenfonds per dag berekent en uitbetaalt.

Wat is de inhaalpremie?

De inhaalpremie is een premie die het ziekenfonds één keer per jaar, in mei, bovenop de uitkering betaalt. Hier zijn wel strikte voorwaarden aan verbonden:

  • Je was op 31 december van het voorbij jaar minstens een jaar arbeidsongeschikt.
  • En je bent nog arbeidsongeschikt in mei van het lopende jaar.

Je hoeft hiervoor zelf niets te doen: als je er recht op hebt, betaalt je ziekenfonds je de premie uit. Het bedrag van de premie is forfaitair.

Hoe geef je je arbeidsongeschiktheid aan?

Enerzijds breng je best zo snel mogelijk je boekhouder op de hoogte. Hij of zij kan meteen nagaan of je sociale bijdragen betaald zijn.

Anderzijds moet je je arbeidsongeschiktheid aangeven bij je ziekenfonds. Je kan de aanvraag, het ‘Getuigschrift van arbeidsongeschiktheid’, downloaden op de website van je ziekenfonds. Bezorg dit document binnen de veertien kalenderdagen vanaf het moment dat je arbeidsongeschikt bent, aan je ziekenfonds!

Het ziekenfonds zal controleren of je je beroepsactiviteit niet langer kan uitoefenen door je ziekte of ongeval.

Blijf je langer dan een jaar arbeidsongeschikt, dan spreekt men over ‘invaliditeit’. Het RIZIV (Rijksinstituut voor de Ziekte- en Invaliditeitsverzekering) zal jouw arbeidsongeschiktheid opnieuw evalueren, dit keer volgens ruimere criteria. Men zal namelijk ook nagaan of je niet in staat bent bepaalde andere beroepen uit te oefenen.

Werkhervatting na een periode van arbeidsongeschiktheid

Als je jouw beroepsactiviteit wilt hervatten op de eerste werkdag na de einddatum van je arbeidsongeschiktheid, moet je niets doen: het ziekenfonds zal al je uitkeringen automatisch stopzetten.

Hervat je het werk voor de einddatum van je arbeidsongeschiktheid of na een periode van invaliditeit, dan moet je jouw ziekenfonds tijdig een bewijs van arbeidshervatting bezorgen. Je kan dit document op de website van je ziekenfonds downloaden.

Waar heb je recht op bij arbeidsongeschiktheid? Lees er alles over in onze gratis startersgids! 

Lees meer